Бяцхан эх оронч үйлдэл. . .

Би гэдэг хүн "эх орныхоо төлөө" гээд тав эсвэл гурван давхар байшинг шатаалцаж яваагүй билээ :-). Мөн түүнчлэн "эх орныхоо төлөө" гээд галт зэвсгийн өөдөөс цээжээ дэлдэн орж ч үзээгүй юм. Тэгэхгүй ч биз.
Харин өнөө өглөө салхинд гараад алхангаа цэцэрлэгийн ногоон зүлгэн дээр хэвтэж байгаа гялгар уут орчныхоо байгалийн өнгийг гутаагаад нэг л онцгүй харагдах тул аваад хогийн саванд хийв. Дараа нь энэ инээдтэй гэмээр бяцхан үйлдлээ зөв хэмээн бодов.
Өмнө нь би өөрөө гудамжинд хог хаядаг л байсан. Гэхдээ нэлээд дээр үед л хогоо хаяхдаа ойр хавьд хогийн сав харагдахгүй байвал тэр газраа хаядаг байснаа болиод хогийн сав тааралдах хүртэл барьж яваад хогийн саванд хийдэг болсон билээ. Гэхдээ хэзээ ч өмнө нь хүний хаясан хогийг авч хогийн саванд хийж байгаагүй юм байна. Харахад л өмнө нь яаж ч байсан хог юм билээ гээд сэжиг хүрээд, хүрэхээс ч цааргалдаг байсан.
Өнөөдөр яагаад хүний хаясан хогийг хогийн саванд хийсэн бэ? гэхээр миний бяцхан төсөөлөлтэй минь холбоотой юм: Ишида гэх ч япон хүн нэлээд баян бизнесмен юм. Өмнө нь "ногоон цэцэрлэг" гэсэн төслийн хүрээнд цэцэрлэг тохижуулахад зориулан нэлээд хэдэн сая төгрөг Монголд буцалтгүй тусламж болгон өгсөн бөгөөд өөрөө Монголд амьдрах тул нөгөө төслийн хүрээнд янзлагдсан цэцэрлэгтээ өглөөгүүр салхилахаар ирэв. Ишида "Өглөөний хүн" гэдэг номыг таван ч удаа уншиж байсан бөгөөд уг номын зохиолч Сайшо Хирошитой сайн найз болохоор өглөөний цагийг ашиглан ирээдүйд хийх зүйлээ сайтар төлөвлөдөг нэгэн болохоор Монголд буцалтгүй тусламж болгон оруулах дараагийн төслийнхөө тухай тайван бодохын тулд уг цэцэрлэгт салхилж яваа билээ. Гэтэл өөрийнхөө хөрөнгө оруулалт хийж засуулсан цэцэрлэгтээ ирээд бодол нь өөрчлөгдөж дараагийн төслийг цуцлахаар шийдэв. Учир нь зүлгэн дээр налайн хэвтэх гялгар уутыг хараад түүний бахархах сэтгэл нь үгүй болж ингэхэд хүрсэн байв.
Хэдийгээр Ишидагийн түүх миний төсөөлөл дотор өрнөж байгаа боловч магадгүй миний хийсэн "баяцхан эх оронч үйлдэл" маань том өөрчлөлтийн түлхүүр нь ч байх юм билүү. Үгүй байлаа ч гэсэн энд бичсэн юм маань хэн нэгэн хүний сэтгэлийг хөдөлгөж тэр хүн нь хүний хаясан хогийг аваад хогийн саванд хийдэггүй юмаа гэхэд өөрийнхөө хогийг байгаа газартаа хаялгүй хогийн саванд хийж байхаар шийдэх ч юм билүү. Миний хийсэн зүйл ямар үр дүн авчрахыг би яг таг мэдэхгүй ч ямартай ч өөрийгөө зөв зүйл хийсэн хэмээн итгэв. Бяцхан төсөөллөөрөө ч өөрийгөө урамшуулав. Мөн гэртээ ирээд гараа угаасан. :-)

Мандах нарны гэрэлт цацрагийг мэлмийндээ мэдрэх хувьтай хүн юмдаа би

Компьютерийнхээ дэлгэцийг ширтсээр нүдээ цөөн хэд анивчуулах төдийхнөөр шөнийг барахад цонхоор гэрэл гийж шувууд жиргэх нь сонсдохыг үзвэл наран мандаж өглөө болж байгаа нь энэ бололтой. Цонхоор хараад зогсох энэхэн мөчид салхинд гарах хүслэн өөрийн эрхгүй төрж, энэ бодолдоо ч бүрэн автаж гадаа гарч наран ургах зүг өөд гүйлээ. Өглөөний цэвэр агаарыг уушгиндаа багтах хэмжээгээр нь оруулж гарган гүйх нь өөрийгөө эрүүл хэмээн мэдрэх юугаар ч солимгүй аз жаргалтай мөч юмдаа.
Би өглөө эрт гадаа гарч гүйдэг нь зөвхөн сэтгэл хөдлөлийн үр дүн биш юм. Шөнө удаан суухаар өвдөг, тохой гээд үе мөчүүдээр өвдөх нь элбэг байдаг. Өөрөөр хэлбэл өвчний үүр болох гээд байдаг. Иймд өглөөдөө гүйснээрээ эрүүл мэндээ хамгаалж байгаа томоохон ажил маань тэр.
Өглөөний агаар цэвэр байдаг болохоор жаахан ч гэсэн цэвэр агаараар амьсгалах боломж бүрдэнэ. Мөн заавал нар мандах үеэр гарч байгаа маань "D" витамин гэдэг юмыг нь олж авах гээд явж байгаа нь тэр.
Үүрээр хүн, машин цөөн явах учир янз бүрийн зүйлийн тухай бодоход тохиромжтой сайхан нөхцөл болж чаддаг.

Зураг 16.1

Өглөө гараад л "Зураг 16.1"-т үзүүлсний дагуу улаан шугамаар гүйнэ дээ. Энэ үед ядраагүй байх тул буцаж ухрах ямар ч бодол толгойд орж ирэхгүй. Харин ягаан шугамаар гүйгээд эхлэхээр жаахан ядарсан байх учир бас болж өгвөл бушуухан гэртээ харих юмсан гэсэн бодол орж эхлэнэ. Миний төлөвлөсөн ёсоор бол ягаан замаас гэртээ харихаар шийдсэн ч нэлээд хол замыг туулах хэрэгтэй болно. Тийм болохоор ягаан замыг гүйсээр байгаад л туулна. Харин цэнхэр замруу ороод ирэхээр нэлээд ядарсан байх боловч аргагүй эрхэнд гэртээ харихын тулд уг замыг туулах л болдог. Тэвчээр заан байж цэнхэр замаар гүйсээр ногоон замруу ороход гүйх тэнхэл байсан ч алхадаг. Учир нь удаан гүйсний дараа алхаж булчингаа суллах нь дээр байдаг. Ингээд гүйсээр 30-аад минут өнгөрнө дөө. Гэхдээ үр ашигтай байх ба дараа нь сэтгэл санаа ч сайхан болдог шүү.
Ер нь амьдралын сүүдэртэй талаас илүүтэйгээр гэгээлэг талыг нь мэдэрч амьдрах нь сайхан юмдаа.

Гадаадад гарах гэж байна уу?

Нэг өдөр манай сургууль дээр япон улсад ажиллах сонирхолтой оюутнуудад зориулсан ажлын ярилцлага болдог юм байна. Энэ ярилцлага болсон шалтгаан нь гэвэл япон улсын мэдээллийн технологийн чиглэлээр сурч төгссөн оюутнуудын дийлэнх хувь нь үйлдвэрт ажилд орохоос зайлс хийх хандлагатай байдаг бөгөөд үйлдвэрийн мэдээллийн технологийн хэлтэст нь сайн боловсон хүчнээр дутагдалтай байдаг байна. Энэ шалтгаанаас үүдэн япон улсын үйлдвэрүүд нь хөгжил буурай орнуудын оюутнуудад гайгүй нөхцөл амлах замаар сайн боловсон хүчнийг шалгаруулж авах сонирхолтой байдаг юм байна.
Манай сургууль дээр "t-rad" group (www.trad.co.uk сайтаас дэлгэрэнгүй мэдээлэл авч болно)-ийн төлөөлөгчид ирсэн бөгөөд амалсан нөхцөл нь гэвэл японд очих зардлыг нь даана, очсон хойно нь 2-3 жил сургалтанд хамруулна. Энэ хугцаанд тэнд амьдрах нийгмийн зардлыг нь төлнө гэж байна. Харин нэгэнт очоод ажиллаж эхэлсэн бол доод тал нь 5 жил ажиллах гэрээ хийнэ гэж байна. Ерөн хоёрдугаар түвшний япон хэлний мэдлэгтэй, голч оноо нь гайгүй суралцдаг, жаахан хөдөлмөрч бол аваад явчихана гэж байна. Ингээд доод тал нь долоон жил амьдрах нөхцлөөр япон явж болох нь байна.
Дараа нь харин америкт ногоон кардтайгаар амьдардаг нэг ах веб сайтын тухай хичээл заалгана гэж манай сургууль дээр явж байдаг юм байна. Мань хэд жаал хууч хөөрвөө. Ярьж байгаагаар нь хууль ёсоор америкт ажиллаж амьдрах боломж байдаг гэнэ. Яаж вэ гэхээр америкийн аль нэг их дээд сургуулиудын урилгыг интернэтээр захиалаад (үнтэй байх нь хамаагүй) түүгээрээ визээ гаргуулна. Тэгээд америкт очсон хойноо аль нэг хэлний курст очоод визээ шилжүүлчихэнэ. Ингээд америкт хууль ёсоор оршин суух боломжтой болдог бололтой юм.
Ингээд бодохоор хүсвэл гадаадад гарах олон л нүх сүв харагдаж байна. Гэхдээ монголд амьдрах нөхцөл үнэхээр байхгүй байна гэжүү дээ? Монголд төрсөн нь азгүй явдал гэжүү? Би лав хувьдаа тэгэж бодохгүй байна. Монголд амьдрахад асуудал их бий нь үнэн гэхдээ бүр хүн амьдрах боломжгүй газарч биш байх. Би лав хувьдаа харийн нутагт гарч амьдрахыг тэр болгон эрмэлздэггүй.

Цаг барих нь өөрийгөө үнлүүлэхийн үндэс

Хүн болгон л цаг барих нь ач холбогдолтой гэдгийг мэдэх байх гэхдээ хэрэгжүүлэхдээ зарим нь арай өөрөөр хийгээд байх шиг харагдах юм. Би ч учиргүй цаг бариад байдаг хүн биш л дээ гэхдээ заримдаа үнэхээр цаг барихын төлөө хичээдэг. Түрүүн “Яаж хийхээ мэдэхгүй ч чадна гэдэгтээ итгэ” гэдэг сэдэв дээр ярьсан зургаан давхар барилгын дотоод сүлжээний ажил дээр ажиллаж байх үедээ нэг сайн хийж чадсан юм маань гэвэл цаг барих байлаа. 9-н цагт уулзана гэсэн л бол 9:00 гэхэд уулзах газраа гозойж байлаа. Учир нь би нэлээдгүй газар алхаж очдог байсан болохоор тооцоолсон цагаас 0-5 минутаар л зөрж очино. Энэ цагийн алдагдлаа арилгахын тулд болзсон цагаас 5-н минутын өмнө очино гэж тооцоолж алхаж эхэлдэг байв. Үүний үр дүнд л цалингаа авах гээд зогсож байхад үйлчлүүлэгч маань “Цаг барина гэдэг бол амжилтын үндэс” гэж хэлээд дахиад нэг дөрвөн давхар барилгад дотоод сүлжээг нь засварлах ажил байна хийгээд өгөөч гэж хэлж байсныг нь бодохоор өөрөөрөө жаахан ч гэсэн бахархаж билээ.

Өөрийн оролдлого л хамгийн сайн сургалт юмуу даа.

Би нэг хэсэг дуудлагаар хүмүүсийн компьютерыг янзалдаг ажил хийж жаахан ч гэсэн хоолны мөнгөө олвоо. Тэгтэл нэлээд олон хүнээс “Чи яаж энэ бүхнийг мэдэж авсан юм бэ? Сургалтанд суусан юм уу? Надад заагаад өгөөч” гэсэн хэдэн үгсийг байнга давтан сонсох болж. Би дандаа “өөрийн учир утгагүй оролдогуудаараа л сурсан” гэж хариулдаг юм. Уг нь бол би ч нэг их мундаг хүн бишдээ. Тэдний тэгэж хэлж байгаа нь үнэндээ миний мундаг, мундаг бишэд байгаа юм биш тэд өөрсдөө энэ чиглэлээр оролдлого бага хийсэнд л байгаа юм гэж бодогдох юм. Энэ жишээгээрээ би юу хэлэх гээд байна вэ гэвэл хүн өөрөө би чадна, би сурна, би хийнэ гэсэн байдлаар асуудалд хандаж байнга оролдлого хийгээд байвал хэн ч байсан юуг ч тодорхой хугацаа зарсны дараа сурч бүтээж чадах л болно гэж хэлэх гээд оролдоод байгаа юм (Би өөрөө асуудалд ингэж ханддаг мундаг хүн гэсэн үг биш юм шүү. Хүн ярьж байгаа шигээ байх ёстой мэт боловч заавал тийм байх албагүй шүү дээ. Гэхдээ би тийм байхын төлөө чадах чинээгээрээ л хичээдэг).
Ийм төрлийн өөр жишээ гэвэл нэг өдөр манай нэг найз өөрт нь тулгарсан асуудлаа хэрхэн шийдэх талаар надаас асуудаг юм байна. Уг нь би түүнийг нь сохор азаар маш сайн мэддэг байж таарч гэхдээ би тэр үед өөрт тулгарсан ойлгомжгүй асуудлаа шийдхийг оролдож гүүглийн хайлтын утгуудыг нэг бүрчлэн ухаж түнхэж байсан болохоор асуусан асуултанд нь анхаарал тавьсангүй. Энэ байдал нэлээд удаан үргэлжилсэн тул нөгөө найз маань нэлээн дургүйцлээ илэрхийлж байгаа харагдана. Энэ байдлыг нэг талаас нь харвал би ч жаахан мэддэг юмаа хэлээд өгчихдөггүй нэлээд муу хүн бололтой юм. Нөгөө талаас харвал хүнд өөрт нь интернэтээс хайх зэрэг асуудлаа шийдэх өргөн олон боломж байхад заавал хэн нэгэн нь сайхан тайлбарлаад өгөхийг хүлээн бухимдах нь зөв эсэхэд эргэлзэх л юм. Хүн асуулт асуухад нь хэрвээ мэддэг бол гялс тайлбарлаад өгөх нь зөв байх. Эсвэл магадгүй өөрийн оролдлогоороо хариултыг нь олог гэж орхих нь илүү зөв ч юм шиг. Ямартай ч миний нэлээд сонгодог сонголт бол хариултыг нь мэддэг асуултандаа хариулалгүй орхих явдал юм даа (харамсалтай нь хариултыг нь мэдэхгүй байх нь их юм даа).

Яаж хийхээ мэдэхгүй ч чадна гэдэгтээ итгэ

Түрүүн нэг удаа нутагтаа очтол аав маань ажлын газрынхаа арван компьютерыг хооронд нь холбоод өг гэдэг юм байна. Би ч юу гэж татгалзахав нэг өдөр л гялс хавийн амьтнаас багаж зэвсэг цуглуулаад (мэдээж хэрэг аав ээж маань багаж цуглуулах ажилд тусалсан л даа) угс хийгээд л холбож орхив. Энэ үед гэнэт сүлжээ тавих ажиллаар мөнгө олоод баймаар санагдаад явчихав. Тэгээд л энэ санаагаа хэрэгжүүлэхээр шийдэж буцаж нийслэл хотдоо ирээд хамгийн эхэнд миний зорилгыг сонсож, хамтарч ажиллахаар шийдсэн хүн бол ангийн анд Дамжинхүү байлаа. Бид хоёр ч шийдсэн гарууд ярилцсан өдрөө л “дотоод сүлжээ тавина” энтэр гэсэн зарлалыг сонин, веб хуудсуудаар цацаж орхив. Гэтэл үр дүн нь маргааш нь л гэхэд гарч “зарын дагуу ярьж байна” гэсэн анхны дуудлага ирдэг юм байна. Бид хоёр ч гялс гүйн очтол ulusnet-ээр дамжуулан интернэтэд холбогддог байгууллагын толгой компьютер нь хаягийн хөрвүүлэлт хийх үүргээ гүйцэтгэхгүй болохоор толгой компьютераас бусад нь интернэтэд холбогдохгүй байна гээд сууж байв. Хэдийгээр толгой компьютер нь windows үйлдлийн системтэй байсан ч хэрхэн тохируулахаа мэдэхгүй байсан болохоор барайгаад л явчихав. Тэгэхээр нь асуудлаа шийдвэрлэх жаахан ч гэсэн арга зам олох санаатай багшаасаа асуухаар шийдэв. Гэтэл бараг багшийн хэлсэн “internet sharring” гэсэн хоёр үг л асуудлыг шийдчихэв. Үнэндээ энэ байгууллагын толгой компьютерын тохиргоо амархан байлаа.
Control panel -> Network and Internet Connections -> Network Connections -> Интернэтэд холбогдож байгаа интерфэйсээ сонгоод хулганыхаа хоёрдугаар товч буюу баруун товчлуур дээрээ дараад гарч ирэх цэснээс properties-ийг сонгоод гарч ирэх цонхны advanced табын Internet Connection Sharing гэсэн хэсэгт байгаа “Allow other network users to connect through this computer’s Internet connection” гэсэн checkbox-ийг чагтлаад “OK” дараад гүйцээ.
Дараа нэг өдөр нь өөр нэгэн захиалга орж ирэв. Энэ бол дөнгөж баригдаад байсан зургаан давхар байшингийн нэг орцонд дотоод сүлжээг нь байгуулах явдал байлаа. Энэ ажил нь мөн л хэрхэн хийх нь төсөөлөгдөхгүй л байлаа. Дахин багшийгаа зовоосны эцэст ажлынхаа талаар нэлээд төсөөлөлтэй болж хийж бүтээх урам зоригтой болдог юм байна. Уг байшингийн давхар болгоны ханын мантажыг өөр хүмүүс хийчихсэн байсан бөгөөд бидний хийх сүлжээний бүтэц гэвэл нэгдүгээр давхарт найман порттой switch, 2-5 дугаар давхарт 16 порттой switch байх ба бүгд зургаан давхарт байрлах managed switch-тэй холбогдоно. Managed switch нь router-ээр дамжуулан isp компанитай холбогдоно. Ингээд эдгээр switch болон router-үүдийг сонгох гэж бал цаас барин нэлээд дэлгүүр хэссэний эцэст үйлчлүүлэгчийнхээ “700 доллараас аль болох бага мөнгөөр аль болох найдвартай ажиллагаатай сүлжээ байгуулах” гэсэн хүсэлд нь нэлээд нийцсэн үнийн тооцоо ч гаргсан даа.
Дараагийн захиалга бол сүлжээгээ share хийсэн printer-ээр хэвлэхэд удаад байна гэсэн асуудлыг шийдэх явдал байлаа. Үүнийг мөн л яаж шийдэх нь бид хоёрын хувьд тодорхойгүй байсан ч интернэтээр хайсны эцэст мөн л нэг шийдэлд хүрч хурдыг нь нэмэгдүүлж билээ.
Одоо бодохноо тэдгээр ажлуудын алийг нь ч хийж эхлэхдээ яаж хийхийг нь мэдэхгүй байсан ч ямартай ч чадсан учир нь чадна гэдэгтээ итгэсэнд л байна гэж бодогдох юм. Товчхондоо бол “Яаж хийхээ мэдэхгүй ч чадна гэдэгтээ итгэ”.

Анхны бичлэг.

Би гэдэг хүн шинэ зүйл мэдэх тусам мэдэж амжаагүй зүйл ямар их байгааг ухаардаг сан. Хэдийгээр би мэдлэг чадвар хомс ч гэсэн багахан мэдсэн зүйлээ ойлгомжтой тайлбарах чадвараа хөгжүүлэх үүднээс ямар нэг юман дээр бичиж байхаар шийдлээ.